Συλλογή Πανελλήνιας Ένωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης (Π.Ε.Α.Ε.Α.). Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Θεσσαλονίκη 1944.

Η φωτογραφία προέρχεται από τη Συλλογή της Πανελλήνιας Ένωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης (Π.Ε.Α.Ε.Α.) και καταγράφει τη συγκινητική στιγμή της υποδοχής του ΕΛΑΣ στη Θεσσαλονίκη το 1944, λίγο μετά την αποχώρηση των γερμανικών κατοχικών δυνάμεων. Στο προσκήνιο εικονίζονται νεαρά μέλη της ΕΠΟΝ (Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων), κυρίως κορίτσια και αγόρια της Καλαμαριάς, με ανασηκωμένα τα χέρια σε ένδειξη ενθουσιασμού, αγωνιστικότητας και ελπίδας.

Η σύνθεση φέρει έντονη τη ζωντάνια της στιγμής: τα πρόσωπα χαμογελαστά, η στάση των σωμάτων γεμάτη ένταση και ενέργεια, ενώ κυματίζουν πολυάριθμες σημαίες στο βάθος, ανάμεσά τους και η ελληνική σημαία, πιθανώς πλαισιωμένη από λάβαρα της ΕΠΟΝ ή και του ΕΑΜ. Η έντονη παρουσία γυναικών, και μάλιστα νέων, αποτελεί ιστορικό τεκμήριο της καθοριστικής συμμετοχής των προσφυγόπαιδων της δεύτερης γενιάς στην Εθνική Αντίσταση — στοιχείο που διαφοροποιεί τη συμμετοχή των προσφύγων από άλλες κοινωνικές ομάδες.

Η Καλαμαριά, πυκνοκατοικημένη από προσφυγικούς πληθυσμούς, λειτούργησε ως ενεργό κέντρο αντιστασιακής δραστηριότητας, τόσο λόγω της έντονης φτώχειας και κοινωνικής αδικίας που χαρακτήριζε την περιοχή, όσο και λόγω της ήδη συλλογικής κουλτούρας που έφερε η εμπειρία της Μικρασιατικής Καταστροφής. Η συγκεκριμένη φωτογραφία, τραβηγμένη πιθανώς στις πρώτες ημέρες της απελευθέρωσης, αποτυπώνει το συλλογικό πάθος για ελευθερία, κοινωνική αλλαγή και συμμετοχή στη νέα σελίδα της ελληνικής ιστορίας που τότε ανοιγόταν.

Απεικονίζονται Επονίτες από Καλαμαριά στην υποδοχή του Ε.Λ.Α.Σ. (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός) στη Θεσσαλονίκη.