Συλλογή Αβραμίδου - Κατσιανούνη Γεωργία. Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Θεσσαλονίκη 1945.

Η φωτογραφία αυτή από τη Συλλογή Αβραμίδου - Κατσιανούνη Γεωργίας, τραβηγμένη στη Θεσσαλονίκη το 1945, απεικονίζει ένα πλήθος νεαρών – κυρίως εφήβων και νεαρών ενηλίκων – συγκεντρωμένων υπαίθρια, πιθανόν σε κάποιον λόφο ή εξοχή πέριξ της πόλης. Ο αριθμός των προσώπων, η εγγύτητα και η οικειότητα στην έκφραση και τη στάση τους προδίδουν συμμετοχή σε οργανωμένη συνάντηση ή εξόρμηση, πιθανώς στο πλαίσιο μιας νεολαιίστικης ή πολιτιστικής δραστηριότητας.

Η χρονιά – 1945 – είναι κρίσιμη: αμέσως μετά την Απελευθέρωση, και λίγο πριν το ξέσπασμα του Εμφυλίου, η κοινωνία της Θεσσαλονίκης, ιδιαίτερα στις προσφυγικές συνοικίες, βρισκόταν σε μετάβαση. Το ΕΑΜ, αλλά και άλλοι πολιτικοί και κοινωνικοί φορείς, προσπαθούσαν να συγκρατήσουν την ορμή και την ελπίδα της νεολαίας, οργανώνοντάς την σε μορφωτικές λέσχες, εκδρομές, θεατρικές ομάδες, ακόμα και σε ιδιότυπα κατηχητικά της κοινωνικής χειραφέτησης.

Στη σύνθεση της φωτογραφίας κυριαρχεί η συλλογικότητα και το βλέμμα προς το φακό – τα περισσότερα πρόσωπα κοιτούν με προσδοκία, περιέργεια, κάποιοι με χαμόγελο, άλλοι με περισσότερη σοβαρότητα. Ανάμεσά τους, αρκετές νέες γυναίκες, με ενδυμασία απλή αλλά προσεγμένη, κάτι που δηλώνει ότι η παρουσία τους εδώ είναι εθελούσια, οργανωμένη και πολιτιστικά πλαισιωμένη.

Η εικόνα ενδέχεται να προέρχεται από δραστηριότητα της ΕΠΟΝ (Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων) ή άλλης αντίστοιχης συλλογικότητας. Η Θεσσαλονίκη του 1945, μια πόλη με έντονο προσφυγικό και εργατικό στοιχείο, φιλοξενούσε μεγάλο αριθμό νέων που προσπαθούσαν να ξαναβρούν θέση και προοπτική σε μια καθημαγμένη κοινωνία. Η φωτογραφία αποτελεί σπάνια μαρτυρία αυτής της μεταπολεμικής και μεταπολιτευτικής ελπίδας που εκφράστηκε για λίγο προτού χαθεί στη δίνη του διχασμού.