Πίσω στις ιστορίες

Συλλογή Ζαμπέτογλου Γιάννου. Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Καλαμαριά 1946.

Συλλογή Ζαμπέτογλου Γιάννου. Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Καλαμαριά 1946.

Η φωτογραφία αποτυπώνει μια σκηνή καθημερινότητας στην Καλαμαριά του 1946, στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, όπου δύο παιδιά ποζάρουν με άνεση στα σκαλοπάτια ενός τοπικού καταστήματος, πιθανόν αναψυκτηρίου ή καφενείου, χαρακτηριστικού παραθαλάσσιας συνοικίας. Η κοπέλα με το ριγέ φόρεμα και ο νεαρός με κοντό παντελόνι και φανελάκι αποπνέουν έναν συνδυασμό αθωότητας και σιγουριάς, χαρακτηριστικό της πρώτης γενιάς προσφυγικής καταγωγής που μεγαλώνει στην Ελλάδα ως ντόπιοι πια.

Στο φόντο διακρίνεται η πρόσοψη του καταστήματος με χειρόγραφες ταμπέλες, ίσως κατάλογος ή τιμοκατάλογος, και στο εσωτερικό φιγούρες ενηλίκων, που μαρτυρούν τη λειτουργία του χώρου ως σημείο συνάντησης. Η ύπαρξη τέτοιων μικρών επιχειρήσεων είναι ενδεικτική της προσπάθειας οικογενειών προσφύγων να οικοδομήσουν νέα επαγγελματικά δίκτυα στον αστικό ιστό, μεταφέροντας την κουλτούρα του εμπορίου, της φιλοξενίας και της τοπικής οικονομίας από τις πατρίδες της Ανατολής.

Η ένδυση, η στάση του σώματος και το βλέμμα των παιδιών αντανακλούν μια νέα κοινωνική δυναμική: αφενός διατηρείται ο σεμνός χαρακτήρας της προσφυγικής ταυτότητας, αφετέρου καταγράφεται μια πολιτισμική προσαρμογή στη μεταπολεμική αστική ζωή της Θεσσαλονίκης. Η φωτογραφία αποτελεί μνημείο της διαγενεακής μετάβασης από την εμπειρία της προσφυγιάς στη διαδικασία ενσωμάτωσης, με τις νέες γενιές να σμιλεύουν την ταυτότητα τους σε νέες πατρίδες, χωρίς όμως να αποκοπούν από την κληρονομιά τους.