Η ελληνική συνοικία στο Αϊδίνιο. Αδελφοί Πρωΐδου. Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Ταχυδρομική κάρτα. Αϊδίνιο 1910.

Απεικονίζεται η ελληνική συνοικία στο Αϊδίνιο της Μικράς Ασίας στις αρχές του 20ού αιώνα, όπως διασώζεται μέσα από ταχυδρομική κάρτα του 1910 σε φωτογραφία των Αδελφών Πρωΐδου. Οι Αδελφοί Πρωΐδου (ή Πρωΐδη) υπήρξαν από τους σημαντικότερους φωτογράφους της Μικράς Ασίας στις αρχές του 20ού αιώνα, με έδρα κυρίως τη Σμύρνη. Το έργο τους περιλαμβάνει πλούσιο φωτογραφικό υλικό –προσωπογραφίες, τοπία, αστικά τοπία και σκηνές καθημερινής ζωής– που κυκλοφόρησε ευρέως υπό τη μορφή ταχυδρομικών καρτών. Μέσα από την κάμερά τους διασώθηκαν εικόνες της ελληνικής παρουσίας στις μικρασιατικές πατρίδες λίγο πριν την Καταστροφή, και οι εκτυπώσεις τους αποτελούν πολύτιμες πηγές τεκμηρίωσης.

Η φωτογραφική τους ματιά δεν περιοριζόταν σε τυπική αποτύπωση. Συνδύαζαν τεχνική αρτιότητα με σαφή προσανατολισμό στη διάσωση της πολιτιστικής ταυτότητας των Ελλήνων της Ιωνίας. Η κάρτα που ανέβασες αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα: πανοραμική λήψη, σύνθεση που αναδεικνύει την τοπογραφία και τον κοινωνικό ιστό, με έμφαση στην αυτογνωσία του τοπικού ελληνισμού.

Η φωτογραφία αποτυπώνει πανοραμικά έναν πυκνοδομημένο οικιστικό ιστό, στον οποίο διακρίνονται ξεκάθαρα τα κεραμοσκεπή σπίτια της ελληνικής κοινότητας, ενταγμένα σε ένα φυσικό ανάγλυφο με χαμηλούς λόφους και ανοικτή πεδιάδα στο βάθος. Οι πολυάριθμες καμινάδες, οι αυλές και τα περιβόλια γύρω από τα σπίτια υποδεικνύουν την αγροτική και οικοτεχνική διάσταση της ζωής των Ελλήνων κατοίκων.

Το Αϊδίνιο (τουρκ. Aydın), πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας, βρισκόταν στη δυτική Μικρά Ασία, κοντά στην κοιλάδα του Μαιάνδρου ποταμού. Η περιοχή ήταν γνωστή για τη γεωργική της παραγωγή, ιδίως σταφίδας, σύκων και βαμβακιού, προϊόντων τα οποία οι Έλληνες έμποροι και παραγωγοί εκμεταλλεύονταν δυναμικά ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα. Η ελληνική συνοικία αποτελούσε διακριτό και σημαντικό τμήμα της πόλης, με σχολεία, εκκλησίες και κοινωνική οργάνωση γύρω από τον πυρήνα της κοινότητας. Η ευημερία της βασιζόταν στη στενή σύνδεση με τη Σμύρνη, η οποία ήταν το εμπορικό και διοικητικό κέντρο της Ιωνίας.

Η ταχυδρομική κάρτα, όπως και πολλές άλλες της εποχής, εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο παραγωγής εικόνων που προορίζονταν για τους Έλληνες της διασποράς, τους συγγενείς στον ελλαδικό χώρο και ταυτόχρονα λειτουργούσαν ως τεκμήρια της ακμάζουσας παρουσίας του ελληνισμού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Το γεγονός ότι φέρει επιγραφή στην ελληνική και γαλλική γλώσσα συνδέεται με το διττό κοινό: τόσο τον ντόπιο πληθυσμό όσο και το διεθνές ενδιαφέρον για την "Ελληνική Ανατολή".