Συλλογή Ζαχαριάδη Μηνά. Τα ξαδέρφια, Μηνάς Καϊκτζόγλου (ο ψηλός) και Μηνάς Ζαχαριάδης (ο δωρητής). Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Σαμψούντα 1921.

Η φωτογραφία των δύο παιδιών, των ξαδέρφων Μηνά Καϊκτζόγλου και Μηνά Ζαχαριάδη, τραβηγμένη στη Σαμψούντα το 1921, αποτελεί βαθύτατα συγκινητικό τεκμήριο της προσφυγικής εμπειρίας, όχι μόνο λόγω της αθωότητας των παιδικών μορφών, αλλά και για τη σιωπηρή αφήγηση που κουβαλά το ίδιο το αντικείμενο: η εικόνα συνοδευόταν από γράμμα, γραμμένο σε τουρκική γλώσσα με ελληνικούς χαρακτήρες — το καππαδοκικό «ιδίωμα» — μια πρακτική συνυφασμένη με τον εξελληνισμένο πληθυσμό της Μικράς Ασίας.

Το γεγονός ότι η φωτογραφία στάλθηκε από τη μητέρα του ενός αγοριού στη μητέρα της, η οποία βρισκόταν εξόριστη στο εσωτερικό του Πόντου, αναδεικνύει την αποσπασματικότητα της προσφυγικής ζωής: οι οικογένειες χωρίζονταν βίαια, η επικοινωνία γινόταν με κάθε μέσο και οι φωτογραφίες μετατρέπονταν σε μοναδικά σημάδια ύπαρξης και συνέχειας.

Τα παιδιά, ντυμένα λιτά και σοβαρά, στέκονται μπροστά από κλειστό ρολό, πιθανόν καταστήματος ή αποθήκης. Η στάση τους, με πιασμένα χέρια, αντανακλά έναν δεσμό που υπερβαίνει τη συγγένεια — ενώνεται με την ανάγκη για ασφάλεια, παρηγοριά και κοινή μοίρα. Η φωτογραφία καταγράφει με τον δικό της σιωπηλό τρόπο μια ιστορία εξορίας, παιδικής προσφυγιάς και ταυτόχρονα μιας πολιτισμικής ιδιαιτερότητας που εκφράζεται ακόμη και στο πώς γράφτηκε το γράμμα: σε μια γλώσσα διττή, που φανερώνει τη σύνθετη ταυτότητα των Καππαδόκων.

Τη φωτογραφία αυτή έστειλε η μητέρα του δωρητή στη μητέρα της που ήταν εξορία στο εσωτερικό του Πόντου. Στο πίσω υπάρχει το γράμμα με το καππαδοκικό «ιδίωμα», δηλαδή σε τούρκικη γλώσσα αλλά με ελληνικούς χαρακτήρες.