Συλλογή Θεοφυλάκτου Άννα. Η Ιφιγένεια Κογκαλίδου - Θεοφυλάκτου. Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Τραπεζούντα 1912.

Η Ιφιγένεια Κογκαλίδου - Θεοφυλάκτου ποζάρει σε φωτογραφείο της Τραπεζούντας, μόλις τρία χρόνια πριν ξεκινήσει η μεγάλη περιπέτεια του ποντιακού ελληνισμού. Η εικόνα της αποπνέει εσωτερική δύναμη και αξιοπρέπεια, με τον διακριτικό δυναμισμό μιας γυναίκας που έχει συναίσθηση της κοινωνικής της θέσης αλλά και της εποχής που ζει.

Η ενδυμασία της είναι προσεγμένη και συντηρητικά κομψή, κάτι που συνάδει με τα ήθη των ελληνικών αστικών ή μικροαστικών οικογενειών της Τραπεζούντας στις αρχές του 20ού αιώνα. Το βλέμμα της —σταθερό, συγκεντρωμένο— υποδηλώνει σοβαρότητα, ίσως και μια αίσθηση καθήκοντος. Η φωτογραφία δεν είναι απλώς αναμνηστική· μοιάζει να είναι πράξη αυτοσυνείδησης, μια καταγραφή της παρουσίας της σε έναν κόσμο που άλλαζε γοργά.

Η Τραπεζούντα εκείνη την εποχή, με έντονη ελληνική παρουσία και πλούσια πολιτιστική ζωή, προσέφερε μορφωμένες και δραστήριες γυναίκες, οι οποίες συνδύαζαν τον ρόλο της οικοδέσποινας με αυτόν της κοινωνικά ενεργής προσωπικότητας. Η Ιφιγένεια ανήκει, πιθανότατα, σε αυτή τη γενιά· μια γενιά γυναικών που πριν βρεθεί στη δίνη των διωγμών, πρόλαβε να δημιουργήσει, να μορφωθεί και να καταγραφεί με αξιοπρέπεια στην ιστορική μνήμη.

Η φωτογραφία αυτή, διατηρημένη μέσα από την οικογενειακή μνήμη και την ευρύτερη συλλογή του ΙΑΠΕ, αποτελεί ένα από τα πολλά σπαράγματα του κόσμου των Ελλήνων του Πόντου λίγο πριν χαθεί βίαια.