Συλλογή Θεοφυλάκτου Άννα. Ο Πανωγιώτης Χατζηκακουλίδης στην Τραπεζούντα. Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Τραπεζούντα 1915.

Ο Πανωγιώτης Χατζηκακουλίδης εικονίζεται καθισμένος, με βλέμμα γαλήνιο και γεμάτο εμπειρία. Είναι ντυμένος με την ενδυμασία ενός ηλικιωμένου επιφανούς άνδρα του μικρασιατικού ελληνισμού – φέρει μακρύ ράσο και επενδύτη με γούνα, ενώ στο κεφάλι φορά φέσι, σύμβολο της εποχής και ένδειξη ενσωμάτωσης στο Οθωμανικό περιβάλλον.

Η φωτογραφία μαρτυρά τη σεβαστή θέση του μέσα στην κοινότητα. Η ευγενική του στάση, το κομπολόι στα δάχτυλα και το διακριτικό χαμόγελο συνθέτουν την εικόνα ενός πατριάρχη, ανθρώπου σοφού και πιθανότατα με ηγετικό ή πνευματικό ρόλο στον τοπικό Ελληνισμό. Οι λεπτομέρειες στο φόντο και στο έπιπλο υποδηλώνουν επίσης αστικό περιβάλλον, ίσως κάποιο φωτογραφείο της Τραπεζούντας, με φόντο που παραπέμπει σε ευρωπαϊκές απεικονίσεις της εποχής.

Η φυσιογνωμία του εκπέμπει την ηρεμία μιας ζωής γεμάτης, αλλά ταυτόχρονα, γνωρίζοντας την ιστορική συγκυρία του 1915, δεν μπορούμε παρά να διαβάσουμε πίσω από την εικόνα και το βάρος μιας γενιάς που θα δει τον κόσμο της να χάνεται. Η παρουσία του σήμερα μέσα από αυτή τη φωτογραφία είναι ένα από τα ελάχιστα, αλλά πολύτιμα, ίχνη ενός πολιτισμού που εκτοπίστηκε, αλλά δεν ξεχάστηκε.