Συλλογή Θεοφυλάκτου Άννα. Η Ευδοξία Σουρμελή - Ψωμιάδη, φορώντας ποντιακή ενδυμασία στην Κερασούντα. Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Κερασούντα 1910.

Η φωτογραφία παρουσιάζει την Ευδοξία Σουρμελή - Ψωμιάδη στην Κερασούντα το 1910, ντυμένη με επίσημη παραδοσιακή ποντιακή ενδυμασία. Το στιγμιότυπο αυτό, προερχόμενο από τη Συλλογή της Άννας Θεοφυλάκτου, αποτελεί εξαιρετικό τεκμήριο της αστικής ποντιακής κουλτούρας στις αρχές του 20ού αιώνα και καταγράφεται στο Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού.

Η Ευδοξία, όρθια με περήφανη στάση και σταθερό βλέμμα προς τον φακό, φοράει φόρεμα με πλούσιο ύφασμα, πιθανόν μετάξι, διακοσμημένο με λαϊκά μοτίβα, ενώ η ζώνη τονίζει τη μέση, στοιχείο χαρακτηριστικό της γυναικείας ενδυμασίας του Πόντου. Η παρουσία κοσμημάτων και ο τρόπος χτενίσματος υποδηλώνουν γυναίκα εύπορη και μορφωμένη, ενδεχομένως με συμμετοχή σε κοινωνικές ή πολιτιστικές δραστηριότητες της πόλης.

Η φωτογραφία, τραβηγμένη σε στούντιο, συνδυάζει στοιχεία νεωτερικότητας και παράδοσης. Η πόζα και το βλέμμα δεν δηλώνουν απλώς αισθητική πρόθεση, αλλά και συνείδηση ταυτότητας – μια Πόντια αστή σε περίοδο πολιτιστικής ακμής λίγο πριν τα τραγικά γεγονότα του 1914-1922.

Αυτό το πορτρέτο δεν είναι απλώς οικογενειακό κειμήλιο· είναι πολιτισμική μαρτυρία. Διασώζει, με λεπτομέρεια και αξιοπρέπεια, την εικόνα της Ποντιακής γυναίκας της Κερασούντας – φέρουσα την παράδοση με αξιοπρέπεια και παρουσία, λίγο πριν αυτή εξοριστεί από την Ιστορία.