Συλλογή Ανδρεάδου Λευκή. Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Καλαμαριά 1920.

Η φωτογραφία από τη συλλογή της Λευκής Ανδρεάδου απεικονίζει μια ομάδα ανδρών, πιθανότατα προσφύγων, σε χαλαρή αλλά συντροφική στάση μπροστά σε ξύλινη πρόχειρη κατασκευή – ίσως εργοτάξιο, αποθήκη ή παράπηγμα κατοικίας. Η λήψη χρονολογείται το 1920, στην Καλαμαριά, περιοχή που αποτέλεσε έναν από τους πρώτους τόπους υποδοχής και εγκατάστασης προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής, ήδη από τα προγενέστερα κύματα φυγής.

Η σύνθεση της ομάδας δείχνει εργάτες ή τεχνίτες· ορισμένοι κρατούν εργαλεία ή μουσικά όργανα (φαίνεται καθαρά ένα είδος μπουζουκιού ή λαούτου), ενώ άλλος σερβίρει ή κρατά δίσκο, στοιχείο που υποδηλώνει κοινωνική σύναξη ή γιορτή. Η κοινή τους στάση και το χαμόγελο σε αρκετά πρόσωπα αποτυπώνουν όχι απλώς συνύπαρξη, αλλά και τη δύναμη του συλλογικού πνεύματος σε μια δύσκολη περίοδο επιβίωσης και προσαρμογής.

Το ντύσιμο είναι λιτό, πρακτικό, και αντλεί χαρακτηριστικά από τη μικρασιατική ή ποντιακή ενδυματολογική παράδοση σε συνδυασμό με τη φτώχεια της προσφυγικής καθημερινότητας. Η εικόνα αυτή συνιστά πολύτιμο τεκμήριο του τρόπου που οι άνδρες της πρώτης προσφυγικής γενιάς έστησαν εκ νέου τις ζωές τους, δημιουργώντας κοινότητες με δεσμούς, πολιτισμό και μνήμη, μέσα στις δύσκολες συνθήκες της μετεγκατάστασης.